Librum IV, Quaestio 1 [London Transcription]

Diplomatic Transcription

By Peter Gracilis

Edited by: Calix Ohara

Edition: 2015.04 | April 10, 2015

Original Publication: Lombard Press, Baltimore, MD, April 10, 2015

License Availablity: free, Published under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License

1Circa quartum moveo talem questionem primo
utrum sacramenta novae legis gratiae causativa causaliter Christi plebis sint
iustificativa

2 utrum sicut sacramenta novae legis animas gratificant formaliter
sic institutus animabus Christi gregis seu plebis aliquid efficiant realiter seu
causaliter

3 quod non quia nulla sunt novae legis sacramenta patet quia frustra fit per
plura etc (dot) sed fides et impletio praeceptorum sufficiunt ad salutem ergo sacramentorum
institutio est frustra sed deus et natura nihil agunt frustra ergo nullum sacramentum
deus Christis instituit ergo nullum est novae legis sacramentum

4 secundo quia sacramenta no-
vae legis non sunt gratiae creativa probatio quia cui repugnat virtus creativa (dot)
eidem repugnat creativum gratiae sed creativa virtus repugnat sacramentis cum sint
creata ergo maior probatur quia gratia non recipit esse nisi per creationem non enim est
edictibilis(sic) de potentia materiae sicut aliae qualitatis formae corporales

5 tertio nulla
virtus spiritualis formaliter in habens sacramentis est ponenda patet quia vel virtus
unius sacramenti est eiusdem rationis cum virtute alterius vel non si sic sequitur super fluiter
ponendi tot sacramenta cum virtus unius sufficiat nec 2m quia effectus omnium
principalis est gratia qui est eiusdem rationis in quolibet sacramento

6 confirmatur quia vel illa
virtus de potentia subiecti ecucitur vel creatur a deo in sacramento si primum sequitur quod subiectum
primum sequitur quod subiectum(sic)(rep) fuit prius in potentia naturali ad istam virtutem et sic non esset virtus
supernaturales si dicitur quod creatur a deo hoc non videtur rationabile scilicet quod creet rem
tam subito adnihilandam facta actione ergo

7 in oppositum illud quod est
causa effectus spiritualis vel est spiritus secunda se vel habet virtutem in se spiritualitem
sed sacramenta legis novae sunt causa? spiritualis effectus et non sunt spiritus secundum se
ergo habent spiritualem virtutem maior patet quia aliter effectus esset praestantior sua causa

8L220r
sed quod sacramenta non sunt spiritus patet quia sunt res corporales quia vero sint causae effectus
spiritualis patet quia mediantibus ipsis confertur gratia

9 praemitto quod sacramentum est
in visibilis gratiae visibilis forma (dot) ut eius ymaginem gerat et causa ex
istat / In hac descriptione ponitur forma pro signo quod habet se tamquam genus
quod dicitur sacramentum est sacrae rei signum et illa res sacra est gratia per quam anima
formaliter gratificatur/ item visibilis capitur comuniter pro quolibet sensibili aliquo
quinque sensuum exteriorum/ et intelligitur quod sit signum non quo ad esse rei sed quo
ad fieri seu conferri ut scilicet collatio gratiae per hoc notificetur et per hoc distinguitur
a multis signis non sacramentalibus

10 prima conclcusio licet necessarium fuerit necessitate
congruentiae pro distinctis temporum mensuris deum instituere remedia numero
differentia seu spiritualia iuvamenta tamen pro aliquo statu vel statibus aliquibus
non decuit nec opertuit? aliqua habere sacramenta / prima pars probatur quia congruum
fuit deum creare nostrum salutem per aliqua media seu instrumenta ergo
consequentia patet quia sacramenta non sunt nisi vasa gratiae contentiva ac declarativa (dot)
antecedens probatur quia licet deus in sua actione non egeat causis 2is instramentalibus
tamen vult propter perfectionem effectuum vel causarum 2arum vel propter prefectionem universi
operari per causas instramentales creatas

11 confirmatur quia in providentia naturali deus
operatur mediantibus causis 2is illa quae posset se solo operari ergo et provi
dentia morali et voluntaria decet eum sic operari tenet consequentia tamen 2a
non sit minus perfecta quam prima (dot) et antecedens patet ad sensum in effectibus naturalibus
causarum 2arum

12 pro quo notandum quod quia deus operatur aliqua per causas 2as instru-
mentales hoc cedit quinque ad dignitatem instrumenti sicut humanitas christi
est instrumenti omni operationem nostrae redemptionis et virgo totius gratiae nobis
factae et sancti suis orationibus sunt medium nostrae salutis similiter angeli
superiores illuminationes inferiores et hoc dicit Dennis quod dtgressimum est dei coopera-
torem esse ullum vero hoc cedit ad malum instrumenti sicut demones
sunt excecutores dominae iustitiae et aliquando mali homines solum magistrem
distinctionem ultima praemi

13ullum vero non cedit ad dignitatem nec indignitatem
instrumenti vel causae 2ae sed ad decorem universi sicut est in causis naturalibus non
umentibus ut in caelo et stellis quae faciunt ad generationem inferiorum

14 ullum
vero cedit ad bonum illorum ad quos provenit actio et non ad dignitatem
vel ad bonum instrumenti etc in proposito de sacramentis ideo dicit magister distinctione
prima 4i quod triplia de causa sacramenta sunt insituta scilicet propter humiliationem (dot)
eruditionem et exercitationem scilicet rite suscipientium

15 2a pars conclusionis
probatur quia ubi non est infirmitas vel deffectus ibi non est medicinae sana
tivae necessitas sed in statu in nocente non fuit aliqua infirmitas ergo
ergo(sic) nec sacramentorum indigentia maior patet per magistrum distinctione et non
est opus valentibus medicus sed male humanitatibus in emigrato scribitur vor
patet quia status in nocente fuit sine perfecto sed quod sacramenta sint medicinae patet

16L220v
tam per magistrem in principio primae distinctionis quam per hugonem dicens sacramenta sunt
vasa medicinalia item pro statu gloriae homo non indiget medicina erg

17
prima corollarium licet viator ad salutem pluribus indigeat tempore legis
gratiae quam naturae tamen haec sacramenta plurificere multum salubre sint viatoribus
et utile prima pars patet quia modo aliqua sacramenta sunt viatoribus necessaria ad
salutem quae non erant necessaria pro lege naturae nec ad illa obligabantur ergo
pluribus indigemus tempore isto quam etc secunda pars probatur sacramenta enim novae
legis sic plurificta abreviantiter viae peregrinationis initium quod eorum
devoti cultores plus mortem corporalem ad caelum evolant quod non
poterant facere sacramenta legis naturae nec e contra legis inosayce quia ianua
caeli clausa sint usque ergo sacramenta novae legis vigorem superserunt
ex aqua et sanguine quae fluxerunt de christi laterae ergo pluralitas sacramentorum
non impedit sed promonet naturalem salutem

182m corollarium licet in statu
innocente fuerit matrimonium a deo institutum tamen matrimonium quod tunc
non fuit sacramentum prima patet per magistrum in principio quarti ubi ponit quod deus
tunc matrimonialiter Adam et Evam convinxit et matrimonium instituit
2a pars patet per conclusionem quia illo statu medicina non fuit necessaria

19 confirmatur
quia matrimonium ut est sacramentum est institutum in officium et in remedium sed
tunc non erat aliqua rebellio carius ad spiritualem ergo

20 tertium corollarium quod
non sint necessarium aut congruum aut lapsum angelorum aliquod esse aut
institui sacramentum patet quia nulla erat culpa

21 ex conclusio videtur sequere probabiliter
quod si adam non praecasset deus ullum sacramentum ordinasset patet quia talia
ordinantur in remissionem peccatorum sed nulla fuissent peccata ut sic proposito
ergo licet unum aliquod ordinasset quod nunc est sacramentum quia de sacramento aut peccatum
primorum parentum matrimonium ordinaverit

22secunda conclusio quod sacramenta novae le
gis realiter et effectivae sunt tam nostrae salutum instrumentaliter et dis
positivae
nisi sit obex in recipente licet non attingant essentiam gratiae in mediante
creative prima pars patet quia mediantibus sacrimentis novae legis confertur gratia
ergo antecedens patet per doctores quia alitur non different a sacamentis antiquae
legis quod patet falsum ergo

232oc omnis medicina sanativa habet aliquam
activitatem super sanitate inducenda (dot) sed sacramenta sunt medicinae sana
tivae ergo sed sanitas animae est formaliter per gratiam ergo se habent actione
ad gratiae creationem quidam est in m propositum

24tertio quod licet instumentum habet ali
quam activitatem respectu eius effectus ergo contracta bona quia deus operatur
nostram salutatem per sacramenta

25confirmatur quia semen principalis se habet actione m
generatione hominis ergo et tum non in mediante attingit creationem animae rationalis
ergo a simili sacramentum post se habere respectu gratiae positivae actione non attingens

26L221r
ipsam gratiam in mediante saltuu creativa

27primum corollarium quod sacramentum legis
novae non solum est causa sine qua non gratiae infusae (dot) contra quemdam opinionem patet quia
sunt causae nostrae salutis seu gratiae realiter et effectivae

28secundo quia tunc sacramenta
essent causae per accedens ipsius gratiae est falsum quia tunc non deberet poni in
diffinitionae sacramenti cuius oppositionem patet in diffinitione posita

29tertio quia sacramenta sunt
medicinae contra morbos naturales spirituales quae non sunt minus efficaces
quam medicinae corporales sed medicinae sunt causae per se sanitatis ergo

30secundum corollarium
licet in veteri lege circumcisio rite suscepta fuerit originalis peccati mun
dativa tamen nec circumcisio nec alia legis observantia fuit realiter et
effective gratiae causativa (dot) prima patet quia illo tempore fuit circumcisio medicina
contra originalem maculam 2a pars probatur quia tunc inter circumcisionem et
baptismum non esset differentia quod est falsum ymmo baptismus non esset perfectior circum
cisione

31confimatur per glossam quae habetur ad romanos quarto ubi dicitur quod in circum
cisione remittebantur peccata tantum sed gratia non dabatur
tamen quia thomas
de argentina
tenet oppositum 2ae partis corollarii respondet ad has rationes et primo
dicit quod baptismus dignior est circumcisione quia amplior gratia confertur in
baptismo quam in circurmcisione et ideo illa sacramenta differunt Ad glossam allegatum
dicit quod loquitur de gratia super habudanti prout ex virutute mortis
apperuit iamiam caeli sed illa responsio non valet quia secundum omnes sacramenta legis
novae differunt specie a sacramentis antique modo maius et minus non variant
speciem secundum gradum ergo non differunt penes maiorem collationem vel minorem
ut dicit

32Item nec secundum dictum suum valet unde illa glossa post verba illa
allegata
dicit per circumcisionem tantem peccatum remittebatur set nec gratia
ad bene operandum per eam praemiabatur nec virtutes dabantur In baptismo
vero omnia peccata dimittuntur et gratia cooperandi confertur et virtutes
augentur et ibi nulla gratiam ponit nec mentionem facit de ea (dot)
gratia super habudanti sed de gratia bene operandi

33tertium corollarium quod nec ve
teris nec novae legis salutaribus sacramentis aut statutis comunicata (dot)
est aut comunicari potest per se efficacia creaturae virtutis paret augustinum in
de verae innocentia propositione 146 dicentem nullius rei quamvis minime
nisi deum creatorem dici aut credi licet

34Item idem super genese dicit
angeli nullam possunt omnino creare naturam sed videtur magis angelos
posse creare quam ipsa sacramenta seu habere vim creativam
ergo

35Sed for
te diceretur quod illa intelliguntur de potentia ordinata et secundum legem
et cursum naturae communem Iset reverenda (dot) hoc non valet nec sufficit quia ibidem creare
posset sed per nullam positam posset fieri quod angelus crearet se ispum ergo nec
patest aliud a se creare et per consequens nec natura inferior angelo creare poterit /

36L221v
hic tamen interrogo per creare non solum aliquid de nullo facere sed esse aliquid indeppen
denter
ex nullo producere / Item patet per Athanasium libro quam fecit contra
arrium ubi dicit creativa creatricem esse non poose nulli omnino es
timo esse dubium / notandum tamen quod corollarium intelliter de natura unita non
ypotheticae alicui supposito domino quia homo est creator caeli et terrae licet non sit
concedendum quod ille sit creatura nisi secundum humanitatem

37Tertia conclusio quod deus
non solam per virtutem in creatam spirituali influentia sacramentis assistit sed et per
virtute creatam quam ipsis confert seu infudit passio pars non est dubia
et convenientur a doctoribus ponitur

38Tamen pro intellectu conclusionus notandum quod generaliter
dei influentia est quoniam deus concurrit cum rebus ad explendas earum operatio
nes secundum formas ipsis inditas naturales/ Spiritualis vero quonuam concurrit
cum eis ad operationes ad quas non habent inclinationem naturale sicut quod subito
ex ligno fiat animal vinum et est in proposito nam deus concurrit cum rebus
naturalibus puta tamen aliquam et verbo nihil oleo ad productionem effectus supernaturalis
in anima nostra et imo ibi est influentia spiritualis et supernaturalis sed ultima hoc sacramenta
habent aliquam virtute spiritualem dum actu suscipiuntur per quam in animam
agunt dd dispositivae quod probatur quia super instrumentum in actione recipit aliquam virtutem
proportiona tam agenti et subiecto in quod agit sed sacramenta sunt instumenta dei
agentis in animam ergo

39secundo sic ignis infernalis in mediante agit in animam
dampnatam ipsam supernaturaliter puniendo ergo et sacramentum patet aliquid in anima
ad preparationem gratiae agendo antecedens patet ex fide sed consequentia probatur quia non
plus patet ignis ille ex inscientia dei punientum quam possint sacramenta ex
vonite dei iniserentis

40tertio sacramenta habent virtutem et efficaciam ex christi
passione sed illa virtus non est corporea quia nec forma nec materia nec accidentia
aliquam nec aliquid tluum ergo est virtus spiritualis consequentia patet per sufficientem divisionem
et antecedens patet per glossam ad romanos hoc ubi dicitur quod sacramenta novae legis
fluxerunt ex latem christi patientis in cruce et non quo ad aliquod esse cor
porale ergo quo ad esse spirituale quod est propositionem

41pro ista parte sunt auctoritates
augere dicentis quod tanta est bis aliquem in bapstismo quod corpus tangut et animas
abluat sed illa ablutio animae non potest esse nisi spiritualis ergo / Item beda
in quadam omelia
dicit quod christis tamen tactu suae inundissimae carnis vim
regenarativam contulit aquis

42primum corollarium quod non ex materia promissione
deus solus operatur in anima habitum gratiae quod animae instificacione patet quod quia papa
reverentur et efficiam sacramentorum legis ponitur in ipsis quidam virtus activa
spiritualis qua possunt attingere substantiam animae ergo

43Ad praedictorum
confirmationem facit quod dictum fuit circa principiam 2i quod posset deus conferre cuilibet
2o agenti virtutem productiva cumlibet productiale a dextra alterius a se nec tamen sequitur

44L222r
quod si deus tamen homine produceret anglelum quod hoc esset creator angeli sed
bene esset concreator seu conproductor

452m corollarium quod sicut anima vel voluntas
humana habet virtutem imperativam motus seu motivam manus aut
pedis sic deus posset homini conferre huiusmodi virtutem motivam respectu ecclesiae
beate virginis seu palatii regis patet corollarium ex decriptione divine
influentiae specialis posita in decleratione conclusionis

463m corollarium ad integrandum
aliquod unum sacramentum concurrunt virtutes diversarum rationum patet quia ministri
verba et elementum sed eadem virtus non potest esse in illis omnibus aliter idem accidens
esset in diversis substantiis simul/ sed quad ille virtutes sint diversarum rationum
patet quia receptiva sunt diversarum rationum ergo antecedens patet et consequentia tenet quia inteligibile
receptivam virtutis recipit intellectualiter et corporale non converso/ ex dictis
sequitur affirmativa pars tituli

47quam primam partem primae conclusionis probatur quod non fuit decens
tempore gratiae deum sacramenta instituere quia tempore libertatis et vitae spiritualis
hoc liber non debuit subici virtuti et rebus corporeis sed obligari
ad suscipiendum sacramenta quae sunt signa corporalia est servitus et sub
iectio
rerum corporalium seu sensibilium ergo maior est apostoli non enstis servi
sub lege sed sicut liberi sub gratiam

482o quia pluralitatis non est
ponenda sine necessitate sed deus cum patientoribus remedus potuit re
medium homini ad hiberni ergo dato quod tunc fuint congruum deum insituere
sacramenta non tamen tot quot de facto sunt instituta

493o nulla sunt
sacramenta quin de facto a christo fuerint insituta sed confirmato et extrema unc
cio
ymmo et matrimonium non legitimum a christo instituta ergo illa non sunt
sacramenta

504o sacramenta sunt hominibus causa ydolatrandi et occasio ergo in nulla
lege deubuerunt in statu tenet consequentia quia occasio talis semper est fugienda et
cavenda (dot) et antecedens probatur per hoc quia spiritualis gratia dicit et dicitur conferri et contineri
sub illis corporalibus sacramentis posset aliquis credere quod in rebus corporalibus
sit aliquid deitatis et talia signa seu sacramenta essent us deitas adoranda igitur

515o contra 2am partem arguitur quia quomodocumque statu hoc indiget
gratia pro eodem statu indiget aut indiguit sacramentis sed in statu in
nocente hoc indiguit gratia ergo et sacramentis maior patet quia gratia confertur
homini pro ipsa sacramenta minor patet quia non obstante ade innocentia numquam
tamen fuisset consequtus beatitudinem sine gratia

52Ad primum ubi tangitur et inqui
retur de rationabilitate institutionis sacramentorum

53Ad vertendum quod status gratiae
est quasi medius inter statum veterus legis qui fuit status servitutis
perfectae et corporalitatis et inter statum gloriae quem erit perfectae libertatis
et spiritualitatis et ideo ille status participat naturam extremorum quia ergo
hoc instatu statu culpe deum offenderat creatura fruendo et ipsam
deo proponendo rationabile fuit ut nunc papam deum creaturae se se humiliter subi
ciendo deum placarent et quia hoc est convinctus corporali sensibili ut disceret

54L222v
sensibilia referre in deum et eis debitae uti et non frui nec finem in eis con
stituere sed per ea insuperiora duci et ordinari ideo debuit sic per sensi
bilia ad invisibilia manu duci / et sic patet ad rationem quia ut in maiori
tangitur in statu potentis vitae non est perfecta libertas nec et sic ut tan
gitur in minori obligari ad suscipianda sacramenta est servitus rerum sensibilium
sed potius servitus dei cui sui re regnare est nec ea devotae suscipae
est propriae subici eis sed deo ideo non concludit ratio quia minor est falsa

55Ad
2m ubi quaeritur de sufficientia sacramentorum dicitur quod sufficientia congruitatis quo ad
numerum septenarium potest multipliciter sumi tam ex parte morborum
contra quos sacramenta sunt medicinalia quia etiam sunt septem morbi specia
les et capitales / quam ex parte remediorum adhibitorum personis
privatis et comunitati / unde magister petrus de pallude ponit unum
bonum modum qui sumiter per comparationem et considerationem necesario
requisitorum ad bene esse cuiuslibet legis vel sectae / nam secundum philosophum
in ethicis latera etiam cultus deorum est quasi naturae legis et ideo oportet ponere
aliquid esse quod offeramus et adoremus in nostra lege et hoc est sacramentum eu
karistiae / 2o quia propter reverentiam habemus oportet ministros ad hoc esse certos
et consecratos et hoc est ordinis sacramentum ad hoc insitutum 3o quia oportet huius
legis homines per aliquid significari et distingui a non talibus sic pro hoc
est sacramentum baptismatis / 4o quia oportet pugnantes pro lege confortari potis
ime si sint in loco periculi et sic est sacramentum confirmationis ubi spiritus
sanctus datur ad robur et hoc maxime fuit necessariam tempore persecutionum
in primititiva ecclesia / 5o quia oportet in qualibet lege fieri propagationem et
crementum per homines illius legis qui magis invicem sibi invicem mercede
sunt fideles ideo est sacramentum matrimonii

566o quia in qualibet lege dicet
esse via reconsiliandi rationes ideo statutum est sacramentum prime / maior est
aliquod spirituale in lege nostra per quaedam ecclesia militans ordinatur ad trium
phantem in qua ituri sumus et intraturi sunt legis melatores
et ideo indigent salubri conducto quaedam fit per extrema unitionem et sic
heremus a (dot) sacramenta quae nec defficiunt nec super habundant et per hoc patet
ad 2am rationem

57Ad 3m dicunt quidam quod christis solum instituit sa
cramenta digniora et principiora sic baptismi eukaristiae et ordinis quae sunt necessitatis
et forte sacramentum paenitentiale alia vero sacramenta apostolis constitui comm
sit / sed tamen continentius et melius dicitur quid omnia constituit in propria persona
vel similiter et absolute vel aliquomodo approbative sed promulgationem ipsorum
commisit apostolis et ecclesiae et ostendit hoc magister de quolibet sigillati

58
Ad 4m negatur antecedens et ad probationem dicitur quid licet per sacramenta conferatur
gratia tamen non dicit aestimari quod in eis aliquid sit deitatis essentialiter / vel

59L223r
quod sint deus quia deitas non est gratia seu accidens ideo non datur materia
nec occasio ydolatrandi sed dominum orandi qui per suam minam me
diantibus sacramentis dedit hominibus gratiam et sic non est ibi materia ydolatrandi data licet posset esse accepta per malos

60Ad 5m dicitur quod licet si hoc mansisset in statu innocentiae indignisset habitu gratiae
prout gratia virtus dicitur non tamen indignisset gratia sacramentali quia ut sic Sacramenta novae legis aliquo huere efficariaeg suam
dicitur medicina contra peccatorum vulnera

61Item circa istam materiam notandum est
quod ut communiter dicitur omnia sacramenta legis novae suas efficias superserunt
ex christi passione ut ostendit Augustinus 3o de Civitate Dei capitulo 16o et libro 2o capitulo primo insignum huius omnia sacramenta praedicta in eius passione
aliquo apparuerunt / nam baptismus in aliqua lateris vel ex latere
/ confirmo in spiritu et sanguine / eukaristia in toto corpore seu in tota per
sona quem fuit deo hostia vera / paenitentia vero in confirmatione et prima
latronis pendentis mixta summum sacerdotum christam / ordo quia tunc
exercuit excellentissimum actum sacerdotii / matrimonium quia ecclesiam
sibi sponsam confirmavit et acceptavit / unctio in corporis e contra
unctione vel potius in linitione sanguinis ex corpore mortuo
emanentis

62Item posset notari qui unum sacramentum patet dici alio Unum sacramentum quo est dignus alio quintupliciter
dignius diversimode / uno modo ex effectius quam civitate et sic baptismus excellit
quia tollit culpam / 2o modo conferentis dignitate et sic confirmo quia confertur
ab episcopis / 3o modo rei nobilitate sic est eukaristia quia continet christum / 4o modo
significatione sic est matrimonium quia significat unionem christi et ecclesiae et naturarum
in christo / 5o ratione dignitatis recepte sic est ordo quia ordinatus
ad digniorem gradum in ecclesia reponitur unde versus / manet 8 nota versus
vel maior in effectu corus in esse / coniugium signo maiori chrisma
ministro

63Item posset notari quid inter sacramenta duo sunt volentis
scilicet order et coniugum reliqua quandoque sunt necessitatis vel in facto vel in voto
licet non simpliciter et absolute sed diversimode et sensum dei legem ordinata

64contra 2am conclusionem arguitur primo sic vel sacramenta essent tam sine qua non gratiae
vel alio modo propriae / primum non debet duci ut infra dictum est / nec 2m quia tunc
gratia haberent causam creativam naturaliter et necessario agentem et sic gratia non
esset gratia nec adeo deppendens in mediante / Et si dicatur quod sacramenta
non attingunt per dominationem gratiae in mediante sed disponunt / contra quia si sic ad huc sequetur quod corporem agent in spiritum consequentia patet quia dispositurae
est agere sed patet falsitas tum quia agens dicet esse praestantius passo
tum quia corpus non patet agere nisi per contactum corpus autem non patet
tangere spiritum qua tactus est applicatio extremorum sensum sicut

652o qia si

66L223v
sacramentum ageret vel libere vel naturaliter non 2m quia tunc omnibus aequatur
ageret quod est falsum quia unus plus alius minus recipit de gratia in sus
ceptione sacramentorum / nec primum cum non habeat voluntatem nec intellectum
quia est signum corporeum

673o illa dispositio animae inducta per sacramentum vel educitur de potentia materiae animae vel non si no sequetur quod illa creatur et sic
virtus creativa de facto communicatur creature / si sic vel educitur de potentia
animae obedientiali vel naturali / si 2m cum cuilibet potentiae passivae con naturali
corrumpat activa naturalis sequetur quod agens naturale posset talem animam dis
ponere quod esset causa gratiae totalis si primum cum omnia talia a deo solo
creentur sequetur ut primus quod creatura erit instrumentum creationis et sic sequetur quod
deus mediante creatura posset create animam rationalem et angelos patet consequentia
quia e contra ad hoc anima est in potentia obidientiali

684o talis dispositio per sacramentum in
ducta vel est necessitatis ad gratiam vel non si primum hoc est falsum quia omnis
suscipientes sacramentum reciperent gratiam tunc e contra quia deus necessaretur per
sacramentum ad dandum homini gratiam quod est falsum / nec 2m quia tunc foret
per accidens an gratia conferetur per sacramentum et sic sacramentum non posset dici causa
gratiae plus quam alterius rei

695o nulla creatura potest creare aut esse
instrumentum dei seu domine creationis sed gratia gratiam non producitur vir per
creationem ergo nullum sacramentum potest dispositivae gratiam creare

70contra primam
parte 2i coru eius arguitur quia Iohannes baptisma non videtur fuisse verum
datus ab originali ex vi illius circumcisionis et tamen fuit ante christum
et tempore circumcisionis ergo maior patet ait 4o ubi dicit Iohannes christo ego de
beo a te baptizari gloria iurisperitus a peccato originali mundari ergo

71contra 2am
parte eiusdem quia a quocumque deus tollit culpam eidem confert gratiam sed de
bite suscipientes circumcisionem mundabantur acueripa ergo confere
batur gratia

72contra 3m corollarium arguitur quia de facto agens naturale de speciebus
panis et vini potest in eukaristia producere formam vermis substantialem sed illa
non educitur de potentia cum ibi nulla sit materia nisi corporis christi
igitur illa forma creatur

732o anima rationalis potest fieri a puro homine et
non potest fieri nisi per creationem quia non est educibile de potentia materiae generalis
maior patet quia nisi sic sequitur quod deus non posset eam nos creare quoniam hoc generat
non inpediendo naturalem actionem hominis in generando / ponatur igitur quod
sic fiat tunc sequitur quod hoc naturaliter generaret animal brutum et alterius speciei
sed consequens istud est falsim / et probatur consequentia quia cum semen alterius animalis sequitur quod hoc ge
nerabit aliquod animal et non rationale ergo brutum / Item sequitur aliter quod species
hominis non esset pars essentialis universi nisi hoc posset generare naturaliter
hominem cum influentia generali quia esset naturalis corporalis nec positionem perpetuari

74L224r
a se cum generali in fluentia sed illa sunt falsa ergo

75Ad primum dicitur quod ster
causa 2omodo et cum infertur ergo gratia habet causam necessario agentem causa tam
conceditur dispositivae scilicet animam disponendo ad gratiam et naturae ulterior consequentia
ergo gratia non in mediante deppendum a deo

76Item cum infertur ultra
ergo corporem agit in spiritum conceditur quia fantasmata naturaliter agunt
in intellectum licet in virtute intellectus agentis

77Item ignis inferni
in premit aliquam dispositionem in spiritu dampni nato

78item posset dici
ut supra quod corpus non agit in spiritum rem corporalem sed spiritualem sicut
obiectum materiale chartam naturaliter principaliter tamen cognitionem secundum in intellectu
nostro / et cum infertur ergo gratia non esset cum haberet causam creatam 2cur
naturae consequentia quia totum est gratuitum quod deus sacramentis confert et
in ipsis operatur patet ergo quod corpus agit in spiritum non propria virtute
sed ut instrumentum superioris virtutis sicut dictum est de igne
inferni / Et cum dicitur quod agens debet esse praestantius passo conceditur
quo ad formam quam debet conferre passo non autem quo ad praestantiam
aut nobilitatem naturae et dignitatis specie quia tunc ignis numquam
posset conburere vaccam nec leo occidere hominem in ideo licet sacramenta
in esse naturae et entitatis non sunt perfectiora quam sit anima vel gratia
quia tamen virtus dei operatur in sacramento et per sacramentum huius sacramentum habet
aliquam praestantiam activitatis respectu animae vel gratiae / 2o posset dici quod
illa auctoritas intelliter de agente principali et in virtute propria agenti
non de instrumentali sic est in proposito

79Ad aliud cum arguitur de con
tactu
dicitur quod quia talis actio est aliquomodo spirituales ideo ibi non opertet
quod sit contactus corporeus et situalis seu quam titulus sed spiritualis
et virtualis sicut quoniam angelus aliquod movet corpus

80Ad 2m principale
posset dici quod utroque modo agit sacramentum quia naturaliter agit quantum
est ex se / et actione libera non sua sed in quantum est ex motione agentis
superioris et principalis scilicet dei et ministri applicantis seu subiecti recipitis
ideo non oportet quod aequaliter agat in omnibus quia non invenit subiectum
ubique aequaliter dispositum nec aequaliter movetur a principali agen
te scilicet deo

81Ad 3m dicitur quod in sacramentis in prementibus caracterem
illa disposito patet dici caracter In alius autem quae non in premunt
dicitur ornatus aiere licet non habeamus nomen proprium ipsius expressimus
quia spiritualia non sunt nobis in libro cum nota et cum talia a solo
deo creentur / dicitur quod duplex est potentia obedentialis / quaedum sola obedentialis
susceptionis quaedam vero eductionis modo anima non habet nisi obendentialem

82L224v
potentiam susceptionis respectu gratiae / gratia vero habet obedientialem potentiam eductionis
respectu talis ornatus seu dispositionis ideo bene per causam2am in virtute
de agentem pater produci sed non sequitur quod anima posset creare animam vel angelum sed forte posset cum producere cum deo

83Ad 4m potest dici quod
supposita sic dei lege et ordinatione est necessaris sed talis necessaris est
ex fine vel supposito vel condicionata non absolura nec sequitur deum esse
similiter necessitatum ad infundendum gratiam

84Ad 4m dicitur quod aliqua creantur
quae nullo modo prae supponunt subiectum / quaedam vero quae prae supponunt nec esse possunt
sine subiecto modo ad propositionem maior est vera de creatis primo modo non de 2o modo / 2o
posset maior similiter negari

85Ad illud contra corollarium de Iohanes baptismata conceditur
antecedens et netur consequentia quia in utero martyris fuit inundatur ab originali
et sanctificatus per gratiam luce primo ideo non fuit similem de ipso et de alus
Sed contra quia Johanes fuit circumcisus die 8o ut patet luce primo / vel
ergo non fuerat mundatus vel circumcisio non erat originalis culpae me
dicina patet consequentia quia frustra daretur illis medicina qui nullam
habent infirmitatem nec haberent nec unquam habituri essent quia illa culpa
non redit in recidivante

86Ad hoc potest dici quod sicut in lege ennaca
licet per baptismum tollatur originale tamen si animas sanctificatus ex utero nasceretur
sine peccato nihilominus deberet baptizari ad satisfaciendum legi et praeceptis
ecclesiasticae sic licet circumcisio mundaret ab originali peccato eum quem invenit
infectum in lege veteri si tamne aliquae fuerunt primus mundati ex utero
sanctificati sicut Ieremias Iohannes item nihilominus tamen debebant circumcidi
et non legi difformari hac eum de causa christis circumcisus finesse
dicitur quia non venerat legem solvere sed adimplere Ad glossam quae in
ducitur super illo ego debeo a te baptizari id est a peccato originali
mundari / Dicitur hic quod ante mortem christi quilibet hoc quemcumque mundatus
esset tamen tenebatur rebus pro solutionem debiti quod christis soluit per
suam passionem et ideo a tali obligatione debuit Iohannes adhoc
mundari et solui a christo et hoc interedit illa glossa

87Ad maiorem contra
2am parte eiusdem coru conceditur assumptionem stante dei ordinatione etiam
stante tempore veteris legis et novae tamen dicitur quod gratia ^ conferebatur quae
suscipientibus rite suscipientibus circumcisionem non fuit a circumci
sione nec deppendebat ab ea realiter causaliter et effectivae / bene licet
daretur gratia circumcisis hoc solum fuit ratione operis operantis
per modum videnti non ratione operis operati per modum sacramenti sicut fit
in baptismo

88Ad primum contra tertium corollarium dicitur uno modo declinando antecedens quia si 4 forma 4 149 codex

89L225r
forma vermis vel alia inducitur deus ibi creat materiam vel
recreat de qua educitur et vermis producitur

902o potest dici quidquid fit ibi illud fit miraculo se ac si hostia non est confectura
et sic quidque congelantur ibi species vini etiam

913o positionem negari consequentia (dot)
quia dato quod agens creatum produceret aliquid ex non aliquo tamen non
crearet quia non in deppendentur agent nec esset principale agens
sed cum producens cum deo ut fuit visum in 2o

92Ad 2m netur antecedens
ad propositionem de anima rationali dicitur sequendo viam praetactam quid purus hoc post
esse partialis conproductor animae non tamen creator ipsius / 2o dicitur quidque sit
possibile feri per potentiam dominam absolutam tamen de facto anima creatur
et producitur a solo deo / Et cum dicatur quod hoc vim generativam etiam (dot)
Dicitur hic quod hoc licet potentiam habeat generativam perfectiorem quo ad dis
postionem materiae quam alia cetera tamen non quo ad inductionem forem quae est
anima rationalis quia deus sic ordinavit / propter melius ut hoc haberet animam
nobiliorem a primo principio naturae et anima alia superflueret in homine
cum pro intellectivam creatam homines possibiliter sufficienter omnis opositiones
vitales perficere

93ad aliud dicitur quod ratio nihil concludit nisi quod species humana non ita sufficienter ex se est spes essentialis universi eter
na sicut species ceterae ubi simile producit quo ad formam et hoc
deus voluit propter melius

94contra 3am conclusionem probatur quod deus non confert
sacramentis aliquam virtutem spiritalem creatam quia vel talis esset perma
nens vel successiva non primum quia tunc super esset in subiecto stante constantia
subiecti et ageret in quemlibet in differuntur quae sunt falsa nec 2m quia tunc esset
in praedicamento qualitatis licet hoc est falsum quia tunc in angelo sicut non potest
esse albedo vel alia qualitas corporalis sic e contra virtus spiritualis
seu qualitas non potest esse in aliquo corpore

952o si aliqua virtus spiritu
alis esset in verbis sacramentalibus vel talis esset tota in toto et tota
in qualibet parte vel tota in toto et pars in parte vel tota in una parte
verborum et non in alia sed neutrum horum valet dici ergo brevior patet quia non
primum quia ex eodem sequetur quod tota illa virtus esset in potentia sillaba et sic
illa prolata effectus esset productus et sic totam residuum verorum
superflueret / nec 2m qua tunc numquam produceretur effectus adunatam
quod non potest esse hic cum partes ille non sint similis sed successivae
proferuntur et dum una est alia non est nec potest dari 3m quia
non est maior ratio quod illa virtus sit in una parte verborum quam in alia

96L225v
etiam quia tunc illa parte prolata produceretur effectus et sic aliae partes ver
borum vel aliae ductiones superfluerent

973o quia vel talis virtus po
neretur in sacramentis sequitur quod aliquomodo continent suum effectum vel igitur ut
causa univoca vel ut aequivoca non primum cum non sint eiusdem rationis
nec 2m quia tunc oporteret quod res in animata scilicet sacramentum nobiliori modo
continent gratiam quam anima consequens est falsum

984o contra hoc est 3a ratio principalis
conclusionis quia vel talis virtus esset eiusdem rationis in omnibus sacramentis vel non
sed alterius et sic

99Ad primum dicitur quod illa virtus in aliquibus est permanens
aliqualiter scilicet in sacramentis consecratis seu consecrateris ut in sancto oleo
cirsinatae et fonte sacro sed cum applicantur ad usum moto super
additur sensum illam formam per dominam virtutem medietate tali virtute in
strumentaliter operante

1002o posset dici et melius quod talis virtus habet formae
proprietatem successivae modo quo successivo potest esse informis spiritualibus
qui propriae non subiacent tempori patet quia talis virtus est in sacramento per
modum formae in quodam fieri vel fluxu et quoniam dicitur an sit qualitas
corporalis et sic dicitur quod corporalis potest dici ratione subiecti quia recipitur cor
poraliter et spiritualis ratione agentis et effectus proximi in quem ordinatur
/ et cum dicitur si esset corporalis non posset disponere ad gratiam dicitur quod est
verum si esset mire corporalis et agent propria virtute / Et quoniam dicitur quod qua
litas spiritualis non potest esse in corpore / dicitur quod formae mire cor
poreae et quantitates et qualitates actione et passione et consequentes eas non possunt esse in corpore
tamen cum hoc stat quod deus potest spirituales virtutes conferre corporibus
modo praeducto

101Ad 2m potest dici quod talis virtus est in ultimo verbo quod
producit totum effectum in virtute praecedencium sicut ultiamgutta
cavat lapidem et actus ultimus generat habitum in virtute ac
tuum praecedencium / sed hoc non videtur sufficere rationi quia unum verbum
non disponit subjectum ad effectum alterius verbi sicut est in actibus
quia in se consequentibus relinqueretur aliqua dispositio creata a ppei praecedentibus
quod non est in proposito nam in medietatibus effectus omni verborum est dispositio
sed dispositionis non est dispositio ergo

102Ideo aliter potest dici 2o quod hic
virtus est tota in toto et tota in qualibet parte nec tamen completur
effectus nisi integrato sacramento quod fit completis omnibus verbis
sicut si anima rationalis successivae in formaret corpus humanum
ibi non esset hoc completus / Item posset dici quod tota veritas

103L226r
sc in tota propositione et non per partes et quoniam dicitur cum tota medietas verborum
est prolata et sic / dicitur quod ratio bonum concluderet si illa virtus directe mensuraretur
tempore nunc autem sic non est / sed possumus ymaginari quod sicut actus
angeli coexistit alicui toti tempori et non sed participialiter sed in partibiliter
producitur se de illo actu in medio temporis cui coexistunter producitur
quaereretur an aliquod esset productum eius / vere posset dici quod totus actus est
in produci actualiter et tamen nulla pars actus nec totus actus esset productus
seu un esse producto sic est etiam in proposito de virtute verorum sacramentalium

104Aliud extremum potest esse de figura qui consistit in indivisibili nam nihil eius
est productum ante ultimum instans et tamen per totum aliquod certum temporis producitur
sed instanti quo clauditur positio sensum se totam est producta sic aliquo modo est hic
licet primum extremum sit magis ad propositionem

105Ad 3m dicitur quid sacramentum continet
gratiam sicut instrumentalis dicitur virtualiter continere aliquem effectum in quantum
continet dispositionem aliquam ad ipsam antecedentem non tamen continet effectum
formaliter ac principaliter et cum dicitur aut continet ut causa uniuoca etiam
dicitur quod nec sic nec sic quia talis divisio veritatem habet in causis principalibus
non instrumentalibus

106Sed contra posset argui quia ut videtur a simili
sequitur quod illa divisio causae non haberet locum in quacumque causa 2a consequens est falsum patet
consequentia quia omnis creatura est instrumentum dei dum creatura agit sicut sacramentum
quia quilibet talis est moneres motum a deo principaliter movente faciente eam
movere et causare

107hic reponitur quod non est simile quia agentia creata sunt in
stumenta dei sic tamen quod ipsa sunt agentia principalia in ratione causarum 2arum
qui etiam agunt sensum conditionem propriae naturae et formae sicut ignis calefaciendo
vel etiam hoc bonum faciendo opus

108Alia vero sic sunt instrumenta dei quod ut
agant non sensum conditionem propriae naturae sed praecise ut instrumenta (dot)
sensum virtutem eis inmissam et ita est in proposito bene differenter est instrumentum
principalis artificis discipulusp et maleus nam artifex inferior seu discipulus
potest dici instrumentum principalis magistri est etiam agens quidam agit sed
maleus non est agens quidam agit sed instrumentum praecise quo artirex
agit et isto modo sacramenta ecclesiastica sunt instrumenta dei in gratiae infusione

109Ad 4am qui est ratio 3a in oppositionem conclusionis dicitur quod licet effectus remotus
omni sacramentorum scilicet gratia possit esse eiusdem rationis in pluribus sacramentis
tamen propinquus et in mediatus effectus eius non est eiusdem rationis quia sicut sa
cramenta speciatae sunt distincta quantum agendus sacramentale sicut et eorum virtutes
quia quilibet virtus est proportionata sui fini seu effectui proximo et etiam
est aliqualiter similis significatio exteriori alias sacramenta non vere significarent quiddam
continent et e contra / bene possumus ymaginari quod sicut complexoque domus

110L226v
et integritatem aliqua concurrunt qui producuntur diversis instrumentis habentibus
diversas figuras per quas agunt et licet figurea non sit per se activa nec
passiva tamen per eam diversimodae agit agens principale / bene artifex non
posset perforare cum dolabro sicut cum cerebello nec ego sic in proposito
ad integritatem et complementum Christiane vitae concurrunt diversi effectus sa
cramentales diversor instrumentis et virtutibus producti et sic dicitur quod diversa instrumenta
possunt concurrere ad eundem effectum remotum licet non propinquum

111L
Ad confessionem
dicitur quod illa virtus a deo creatur et sacramentis confertur / et cum dicitur quod non videtur
rationabile etiam dicitur quod talia spiritualia non mensurantur tempore propriae nisi
per coexistentiam extrinsicam ideo durante oppositione exteriori ille virtutes
durant et transeunte transeunt / et ultima dicitur quod sicut de columba apparente
super christam quod expleto officio rediit in pristinam materiam de qua erat
assumpta sic in proposito plus quam transierit effectus sacramentorum talis virtus
cessat quia frustra maneret

112pro ulteriori notitia sacramentorum aliqua possunt
notari
positio quod ad integritatem sacramenti novae legis terra concurrunt scilicet
materia ut elementum est in operatio eius et applicatio et forma certa verborum et mini
stri interveniendo copulans formam materiae

1132o notandum quod effectus sacramentorum
in coni est quod talia sint cuilibet qualis est ille qui accedit ut patet potentia quaestione
dominus declaravit / ubi cavit ecclesia mors est malis vita bonis etiam

1143o si quaeratur an sacramenta debeant conferri peccatoribus dicitur quod non si sint
peccata publica sed propter occulta non debet quis publicae negare
sicut nec christis negavit in de sacramentum corporis sui quia hoc esset pandere
secretum

1154o nota quod conferens et suscipiens sacramentum aliquod in peccato peccat
mortaliter ut patet distinctione 40 capitulo multi Item distinctione cum (dot) et licet (dot) Item (dot) u (dot) conlusione
3a audi similiter et ministri sacramenti ministrans in suo ordine scienter
immortali peccat sicut probat suprascriptis Thomas 4o sententiarum distinctione 24 quia talis
facit irreverenter sacramento / tamen secum esset si in necessitate levaret sacramentum
de terra (dot) vel baptizaret in periculo mortis quod etiam laycum facere posset

1165o nota quod tria sunt sacramenta iterabilia non scilicet baptismus confirmo et ordo
quia in illis in premitur caracter patet 2a quae potentia quaedam quidam / et de con
secratione distinctione 5a de homine unum quia caracter est indelebile in illis tribus
in habentibus et per morte non debet iterari etiam si quis de morte administrans
resuscitaretur non autem est sic de aliis sacramentis ut patet 32 q (dot) a (dot) licite
unum dicunt quidam quod Lazarus plus resuscitationem non potuit licite
repetere uxorem nec ipsa eum sed potuisseret de novo contraxisse ma
trimonium si vero fuisset sacerdos de novo non fuisset iterum ordinandus
et licet beneficium quod humisset vaccasset tamen de vire non potuisset illud re

117L227r
petuisse

118/ et si contra hoc fiat peccatorem est quia fit in matrimonia sacramento quasi potentia
collatio sacramenti non fuisset efficax nec est ibi unum sacramentum sic potest dici
quod religiosus resuscitatus a morte non tenetur ad votorum obser
vantiam quia non fuit obligatus nisi usque ad mortem nec plus obligatur
quam mulier viro in matrimonio

119item potest notari quod cum differentur an aliquis rece
perit sacramentum non iterabile iterum poterit tali sacramentum conferri subiectum conditione
9iter quod sic nam non intellectualiter iteratum quod nescitur esse factum de consecrare
distinctione potentia / et si tunc talis non receperat primus nunc vero recipit quia con
dictio
extat sed si primus receperat nihil efficitur nec tamen peccat quia condictio
non extat / Item nota de excellentia et dignitate sacramentorum inter se ut primus et sic
/ Circa distinctionem 8 et sequentes usque ad 13 in clube ubi agitur de sacramento eukaristia qne2